Azərbaycan xalqı tarix boyu sülhə, əmin-amanlığa, qarşılıqlı hörmətə və birgəyaşayış prinsiplərinə böyük dəyər verib. Azərbaycanın ictimai-mədəni həyatında tolerantlıq və multikulturalizm ənənələri mühüm yer tutur. Müxtəlif dini və etnik mənsubiyyətə malik insanların əsrlər boyu ölkəmizdə dinc yanaşı yaşaması Azərbaycan cəmiyyətinin xarakterik xüsusiyyətlərindən biri kimi formalaşıb. Bu baxımdan Azərbaycan xalqının sülhə və sabitliyə münasibəti təkcə siyasi bəyanatlarda deyil, onun tarixi-mədəni irsində də öz əksini tapır.
Lakin sülhün qorunması yalnız bir tərəfin iradəsindən asılı deyil. Dayanıqlı sülh üçün qarşılıqlı hörmət, beynəlxalq hüquq normalarına əməl olunması və dövlətlərin ərazi bütövlüyünə hörmət əsas şərtlərdəndir. Uzun illər davam edən münaqişə və gərginlik şəraitində Azərbaycan cəmiyyətində sülh yolu ilə ədalətli həllə ümidlər mövcud olmuşdur. Buna baxmayaraq, hərbi təxribatlar və silahlı qarşıdurmalar bu ümidləri ciddi şəkildə sarsıdan amillərdən birinə çevrilmişdir.
Azərbaycan xalqının “səbir kasasının dolması” ifadəsi məhz uzun müddət davam edən gərginliyin və təxribatların cəmiyyətə təsirini xarakterizə edən siyasi ifadə kimi başa düşülə bilər. Sülhə üstünlük verən dövlət və xalq üçün hərbi təxribatlar yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, eyni zamanda insanların həyatına, sosial sabitliyə və gələcəyə olan inama təsir edən ciddi problemdir.
Azərbaycanın mövqeyində ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlərin beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinə hörmət edilməsi beynəlxalq münasibətlərin fundamental prinsiplərindən biridir. Münaqişələrin həlli zamanı bu prinsiplərin nəzərə alınması regionda davamlı sülh və təhlükəsizliyin təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Azərbaycan xalqının tarixi təcrübəsi göstərir ki, xalqın sülhə olan arzusu ilə dövlətin suverenliyinin qorunması bir-birinə zidd anlayışlar deyil. Əksinə, əsl və davamlı sülh məhz qarşılıqlı hörmət, ədalət və beynəlxalq hüququn prinsipləri əsasında formalaşa bilər.
Nəticə etibarilə, sülhsevər və tolerant Azərbaycan xalqının “səbir kasasına” son qoyan hərbi təxribatlar uzunmüddətli gərginliyin nə qədər ağır nəticələrə səbəb ola biləcəyini göstərir. Bu təcrübə region üçün mühüm bir həqiqəti ortaya qoyur: davamlı sülh yalnız silahlı qarşıdurmaların dayandırılması ilə deyil, həm də təhlükəsizlik, suverenlik, ərazi bütövlüyü və qarşılıqlı etimad prinsiplərinə əsaslanan yeni münasibətlər sisteminin qurulması ilə mümkündür.
Saatlı rayon Mərkəzi Kitabxananın əməkdaşı
Gülnarə Fərəcova
