Fizika qaydalarının hər zaman çox sərt və dəyişdirilə bilməz olduğu deyilir. Ancaq bunun doğru olmadığını ortaya çıxara biləcək bir inkişaf yaşanıb. Fiziklərin apardığı araşdırmalar zamanın irəliyə deyil, geriyə doğru axdığı bir yerin tapılmasını təmin edib. Bu bölgədə zaman geriyə doğru irəliləyir.
xeberde.az xəbər verir ki, Cənubi Afrikadakı fiziklərin son araşdırması elm dünyasında şok yaradacaq növdəndir. Durban Texnologiya Universiteti və KwaZulu-Natal Universitetindən olan tədqiqatçılar çökməkdə olan neytron ulduzunun mərkəzində zamanın geriyə doğru axdığını irəli sürürlər.
Gündəlik həyatda zamanın tək istiqamətli olduğunu bilirik: Qırılan stəkan öz-özünə birləşmir, stəkana damlayan süd qəhvənin içində öz-özünə ayrışmır. Fizikada buna entropiya deyirik. Kainat nizamdan nizamsızlığa (xaosa) doğru gedən tək istiqamətli yolda irəliləyir.
Ancaq Cənubi Afrikalı qrupun European Physical Journal C jurnalında yayımlanan araşdırmasına görə, bu “tək istiqamətli yol” neytron ulduzlarının daxilində tam tərsinə dönür.
Neytron ulduzunun çökməsini riyazi tənliklərlə ifadə edən komanda təəccüblü nəticə ilə qarşılaşıb: Ulduz çökdükcə entropiya artmaq əvəzinə azalır. Bu vəziyyət fiziki baxımdan zaman oxunun istiqamət dəyişdirməsi mənasına gəlir.
Bəs təbiət niyə belə edir? Tədqiqatçılara görə burada iki fərqli entropiya növü mübarizə aparır:
Adi Entropiya: Maddələri dağıdır və pozur (bildiyimiz xaos).
Qravitasiya Entropiyası: Maddəni bir araya gətirir və toplayır.
Normalda adi entropiya üstün gəlir. Ancaq neytron ulduzunun nəhəng cazibə qüvvəsi altında vəziyyət dəyişir. Qravitasiya o qədər dominant hala gəlir ki, nizamsızlığı “udaraq” nizamı (sıxlığı) artırır. Bu da zamanın riyazi olaraq “geri sarılmasına” səbəb olur.
Neytron ulduzunu təsəvvür etmək belə çətindir. Günəşdən daha ağır kütləni şəhər böyüklüyündə kürənin içinə sıxışdırın. O qədər sıxdır ki, səthində bir qaşıq maddə milyardlarla ton ağırlığında olur. Bu ekstremal mühit neytron ulduzlarını sanki “zaman maşını laboratoriyası”na çevirir.
Bu kəşf yalnız ulduzlarla bağlı deyil; kainatın başlanğıcı — Big Bang ilə bağlı böyük boşluğu da doldura bilər. Kosmoloqlar illərdir bunu müzakirə edir: Kainatın başlanğıcında nəhəng enerji/entropiya varkən, necə olur ki, bu günə qədər nizamlı quruluş qorunub saxlanılıb?
Bəlkə də kainatın bəzi guşələrində (neytron ulduzları kimi) saatlar həmişə geriyə doğru işləyirdi və bu vəziyyət kosmik tarazlığı təmin edirdi.
Cənubi Afrikalı komanda “zamanın sirrini həll etdik” demir. Ancaq bu araşdırma qravitasiya və məkan-zaman əyilmələrinin düşündüyümüzdən daha qəribə davrana bildiyini sübut edir. Elm bu kiçik addımlarla kainatın ən böyük sirrinə — yəni “zamanın özünə” doğru irəliləməyə davam edir.
