30 dekabr 2021-ci ildə Milli Məclis tərəfindən qəbul edilən və 2022-ci il fevralın 8-də Prezidentin Fərmanı ilə qüvvəyə minən “Media haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ölkənin informasiya mühitinin müasirləşdirilməsi yolunda ən mühüm hüquqi addımlardan biridir. 1999-cu ildən qüvvədə olan köhnə “Kütləvi informasiya vasitələri haqqında” Qanunu əvəz edən bu sənəd rəqəmsal dövrün, sosial şəbəkələrin və yeni media alətlərinin tələblərinə cavab vermək məqsədilə hazırlanmışdır. Qanun media sahəsində fəaliyyətin təşkilati, hüquqi və iqtisadi əsaslarını, habelə kütləvi informasiyanın əldə olunması, hazırlanması və yayılması qaydalarını müəyyən edir. Document prioritet olaraq aşağıdakı sahələri əhatə edir: Söz və informasiya azadlığının təminatı: Dövlət tərəfindən medianın inkişafına dəstək mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi. Müasir media növlərinin tanınması: Onlayn media (veb-saytlar), audiovizual media (TV və radio), çap mediası və informasiya agentliklərinin hüquqi statusunun dəqiqləşdirilməsi. Jurnalist fəaliyyətinin müdafiəsi: Peşəkar jurnalistlərin sosial, hüquqi və iqtisadi müdafiəsinin gücləndirilməsi.Qanunun ən çox müzakirə olunan və mühüm yeniliklərindən biri Media Reyestri sisteminin tətbiqidir. Reyestr fəaliyyət göstərən media subyektlərinin və peşəkar jurnalistlərin vahid bazada qeydiyyata alınmasını nəzərdə tutur. Reyestrə daxil olmaq könüllü xarakter daşısa da, dövlət tərəfindən verilən güzəştlərdən, güzəştli kreditlərdən və rəsmi tədbirlərdə akkreditasiyadan keçmək imkanlarından yararlanmaq üçün reyestrdə yer almaq üstünlük təmin edir. Media Reyestrinə daxil edilmiş jurnalistlərə dövlət nümunəli Vahid Jurnalist Vəsiqəsi təqdim olunur. Bu vəsiqə jurnalistlərin peşəkar fəaliyyətini asanlaşdırmaq və saxta (“reket”) jurnalistikanın qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Əvvəlki qanunvericilikdə xəbər saytlarının və internet resurslarının hüquqi statusu tam aydın deyildi. Yeni qanunla onlayn media subyektləri rəsmi status qazanmış, onların hüquq və öhdəlikləri aydın şəkildə təsbit edilmişdir. Qanun xəbərlərin köçürülməsi (plagiat) məsələsinə ciddi yanaşır. Hər hansı media subyektinin eksklüziv xəbərindən istifadə edərkən istinad edilməsi və mənbənin hiperlinklə göstərilməsi tələbi hüquqi öhdəlik kimi müəyyən olunub.
Nazim Fərəcov
Saatlı Dövlət Rəsm Qalereyasının əməkdaşı
