Yaltaqlıq cəmiyyətin inkişafına mane olan ən təhlükəli sosial problemlərdən biridir. Bu hal ilk baxışda fərdi davranış kimi görünsə də, əslində bütöv bir idarəetmə və ictimai münasibətlər sistemini zədələyən dərin köklü bir bəladır. Yaltaqlıq olan yerdə həqiqət susdurulur, obyektivlik arxa plana keçir, ədalət isə formal xarakter daşıyır. İnsanlar doğru bildiklərini demək əvəzinə, vəzifə sahiblərinin xoşuna gələcək sözləri seçir, bu isə səhvlərin gizlədilməsinə və problemlərin daha da böyüməsinə səbəb olur.
Belə mühitdə peşəkarlıq və zəhmət deyil, kimə necə yaxın olmaq, kimə necə xoş gəlmək ön plana çıxır. Nəticədə layiq olmayan insanlar irəli çəkilir, savadlı və prinsipial şəxslər isə kənarda qalır. Bu, təkcə ayrı-ayrı qurumların deyil, ümumilikdə dövlət və cəmiyyətin inkişaf tempinə mənfi təsir göstərir. Çünki inkişaf üçün əsas şərt sağlam rəqabət, şəffaflıq və tənqidə açıq mühitdir. Yaltaqlıq isə məhz bu prinsipləri məhv edir.
Ən təhlükəli tərəfi isə odur ki, yaltaqlıq zamanla norma kimi qəbul olunmağa başlayır. İnsanlar bunu “uyğunlaşmaq”, “işini qorumaq” kimi əsaslandırır və nəticədə bu davranış kütləviləşir. Bu isə cəmiyyətin mənəvi dəyərlərini sarsıdır, dürüstlük və prinsipiallıq kimi keyfiyyətləri zəiflədir. Belə bir mühitdə böyüyən gənc nəsil də eyni davranışı təkrarlayır və problem daha da dərinləşir.
Yaltaqlığın qarşısını almaq üçün ilk növbədə söz azadlığı və sağlam tənqid mühiti formalaşdırılmalıdır. İnsanlar fikirlərini sərbəst ifadə edə bilməli, səhvləri göstərməkdən çəkinməməlidirlər. Eyni zamanda rəhbər vəzifədə olan şəxslər də tərif deyil, obyektiv yanaşma və peşəkar təkliflər gözləməlidir. Yalnız bu halda cəmiyyət özünü tənzimləyə, səhvlərini vaxtında düzəldə və inkişaf yolunda inamla irəliləyə bilər.
Unutmaq olmaz ki, yaltaqlıq qısa müddətdə kiməsə fayda verə bilər, lakin uzun müddətdə hamıya zərər gətirir. Həqiqətin susdurulduğu yerdə inkişafdan danışmaq mümkün deyil. Buna görə də hər kəs öz mövqeyində dürüst olmalı, həqiqəti deməkdən çəkinməməlidir. Çünki cəmiyyətin xilası məhz səmimiyyətdə və obyektivlikdədir, yaltaqlıqda deyil.
Müəllif: Mirismayıl Xələfli jurnalist
Xeberde.az
