Əmək münasibətlərində işçi ilə yolların ayrılması hər zaman ixtisar və ya tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə baş vermir. Bəzən işçinin törətdiyi xəta və ya intizamsızlıq rəhbərliyə onu heç bir xəbərdarlıq etmədən və təzminat ödəmədən dərhal işdən çıxarmaq (qovmaq) hüququ verir. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi bu cür sərt tədbirin görülməsi üçün konkret və dəqiq əsaslar müəyyən edib.
İşəgötürənin işçini sırf mənfi əmələ və pozuntuya görə işdən qovmağa əsas verən əsas hallar aşağıdakı kimidir:
Üzürsüz səbəbdən işə gəlməmək
İşçinin bütöv bir iş gününü (və ya iş növbəsini) icazəsiz və heç bir ciddi/üzürlü səbəb göstərmədən ötürməsi birbaşa qovulma səbəbidir. Bir neçə saatlıq gecikmələr adətən töhmətlə nəticələnsə də, bütün günü işdə olmamaq əmək vəzifələrinin kobud pozulması hesab olunur.
İş yerində sərxoş olmaq
Alkoqollu içkilər, narkotik və ya digər toksik maddələr qəbul edərək işə gəlmək və ya iş yerində sərxoş vəziyyətdə olmaq rəhbərliyə müqaviləni dərhal ləğv etmək hüququ verir. Bu halın rəsmi aktla və ya tibbi rəylə təsbit edilməsi kifayətdir.
Şirkətin əmlakına ziyan vurmaq və ya oğurluq
İşçinin işəgötürənin mülkiyyətinə, avadanlıqlarına qəsdən ziyan vurması, müəssisənin malını mənimsəməsi və ya oğurluğa yol verməsi ən ağır pozuntulardandır. Bu cür əməllər həm işdən qovulmağa, həm də hüquqi məsuliyyətə səbəb olur.
Təhlükəsizlik qaydalarını pozmaq
İstehsalatda və ya iş yerində əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizlik qaydalarının pozulması ağır nəticələrə — bədbəxt hadisələrə, yanğına, qəzaya və ya insan həyatı üçün təhlükəyə şərait yaradarsa, cavabdeh işçi dərhal işdən kənarlaşdırılır və qovulur.
Məxfiliyi və kommersiya sirrini yaymaq
Şirkətin daxili məlumatlarını, kommersiya, dövlət və ya xidməti sirrini qanunsuz olaraq kənar şəxslərə açıqlamaq və ya rəqiblərə ötürmək müqaviləyə dərhal xitam verilməsi üçün kifayət edir.
Bir il ərzində təkrar intizamsızlıq
İşçi hər zaman bir böyük səhvə görə qovulmur. Əgər işçiyə əvvəllər intizamsızlığa görə rəsmi töhmət verilibsə və o, 1 il ərzində yenidən oxşar xətaya yol verərsə, rəhbərlik “sistemli pozuntu” əsası ilə onu işdən çıxara bilər.
Müqavilədə xüsusi razılaşdırılan şərtlər
Əmək müqaviləsi bağlanarkən tərəflər daxili etik qaydaları, korporativ standartları və ya müştərilərlə rəftar qaydalarını “kobud pozuntu” siyahısına daxil edə bilərlər. Bu bəndlərin pozulması da birbaşa qovulma ilə nəticələnir.
Qeyd: Məqalənin hazırlanmasında Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin müvafiq maddələrinə istinad olunub.
