Beynəlxalq münasibətlər sistemində bəzi tərəfdaşlıqlar var ki, onlar sadəcə müvəqqəti maraqlara deyil, sarsılmaz strateji təməllərə söykənir. Azərbaycan və İtaliya arasındakı əlaqələr məhz belə bir nümunədir. Bu gün İtaliya Azərbaycanın Avropadakı ən yaxın dostu, Azərbaycan isə İtaliyanın enerji təhlükəsizliyinin əsas qarantlarından biridir. Münasibətlərin bugünkü səviyyəyə çatmasında iki mühüm sənəd həlledici rol oynamışdır. 2014-cü il Strateji Tərəfdaşlıq Bəyannaməsi: Bu sənədlə tərəflər bir-birinin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə sadiq olduqlarını təsdiqləyərək, uzunmüddətli əməkdaşlığın bünövrəsini qoydular. 2020-ci il Çoxölçülü Strateji Tərəfdaşlıq Bəyannaməsi: Romada imzalanan bu sənəd əlaqələri keyfiyyətcə yeni mərhələyə daşıdı. Bu, təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi, müdafiə və humanitar sahələrdə tam həmrəyliyin rəsmi təsdiqi idi. İtaliya illərdir Azərbaycanın dünya miqyasında ən böyük ticarət tərəfdaşı statusunu qoruyub saxlayır. Bu tərəfdaşlığın “onurğa sütunu” olan TAP (Trans-Adriatik Boru Kəməri) layihəsi vasitəsilə Azərbaycan qazı birbaşa İtaliya bazarına daxil olur. Bu gün TAP-ın ötürücülük qabiliyyətinin artırılması İtaliyanı Cənubi Avropanın əsas qaz qovşağına (hub), Azərbaycanı isə qitənin ən etibarlı tərəfdaşına çevirib.İtaliya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü hər zaman dəstəkləyən və müharibədən sonra quruculuq prosesinə qoşulan ilk ölkələrdən biri oldu. İtaliya şirkətləri bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərdə — Şuşada, Ağdamda, Füzulidə bərpa işlərinin ön sıralarındadır. Enerji yarımstansiyalarından kənd təsərrüfatı komplekslərinə, tarixi məscidlərin bərpasından şəhərsalma layihələrinə qədər hər yerdə İtaliya mütəxəssislərinin əməyi görünür. Strateji tərəfdaşlığın ən perspektivli sahələrindən biri təhsildir. Bakıda yaradılan İtaliya-Azərbaycan Universiteti iki xalqın intellektual potensialını birləşdirir. İtaliyanın dizayn, memarlıq və mühəndislik sahəsindəki zəngin təcrübəsi Azərbaycan gəncliyi üçün əlçatan olur ki, bu da münasibətlərin onilliklər boyu davamlı olacağını təmin edir.
Zeynalova Sürəyya
Saatlı Tarix-Diyarşünaslıq Mzueyinin direktoru
