Müasir dünyada enerji resursları sadəcə iqtisadi mal deyil, həm də geosiyasi təsir rıçaqıdır. Azərbaycanın xarici siyasətində və iqtisadi modelində İtaliya ilə qurulan münasibətlər bu reallığın ən uğurlu təzahürüdür. Bu gün İtaliya Azərbaycan üçün həm neft, həm də təbii qaz ixracı baxımından birinci dərəcəli strateji bazar statusundadır.Uzun illərdir ki, İtaliya Azərbaycan neftinin (Azeri Light) dünyada ən böyük alıcısıdır. Bu tərəfdaşlıq sadəcə rəqəmlərlə deyil, həm də mühüm logistik zəncirlərlə bağlıdır. Liderlik: Azərbaycanın ixrac etdiyi neftin təxminən üçdə birindən çoxu birbaşa İtaliyaya gedir. Triest Limanı: Azərbaycan nefti bu liman vasitəsilə təkcə İtaliyanın daxili bazarına deyil, həm də mərkəzi Avropa ölkələrinin (Avstriya, Almaniya, Çexiya) emal zavodlarına ötürülür. Bu, Azərbaycanın dövlət büdcəsinin stabil valyuta daxilolmalarını təmin edən ən mühüm iqtisadi arteriyadır. Cənub Qaz Dəhlizi və onun ayrılmaz hissəsi olan Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) Bakı ilə Romanı qırılmaz tellərlə bağlayıb. İtaliya bazarı Azərbaycan qazı üçün sadəcə bir son nöqtə deyil. Etibarlı Təchizatçı: Ukrayna böhranından sonra Avropanın enerji təhlükəsizliyində yaranan boşluğu Azərbaycan qazı doldurmağa başladı. Hazırda İtaliya öz qaz ehtiyacının əhəmiyyətli hissəsini məhz Xəzər dənizindən gələn “mavi yanacaq” hesabına qarşılayır.Strateji Qovşaq (Hub): İtaliya Azərbaycan qazını qəbul edərək cənub-şərqi Avropanın əsas paylayıcı mərkəzinə çevrilir. Bu, Azərbaycanın Avropa İttifaqı daxilindəki siyasi çəkisini və “etibarlı tərəfdaş” imicini daha da möhkəmləndirir. İtaliya bazarı Azərbaycan üçün nə qədər önəmlidirsə, Azərbaycan da İtaliya sənayesi və ev təsərrüfatları üçün bir o qədər əhəmiyyətlidir. Bu qarşılıqlı asılılıq siyasi müstəvidə Azərbaycanın haqlı mövqelərinin Avropada müdafiə olunmasına zəmin yaradır. Azərbaycan nefti İtaliyanın nəqliyyat və sənaye sektorunu hərəkətə gətirir. Azərbaycan qazı İtaliyanın “yaşıl keçid” strategiyasında keçid yanacağı kimi həlledici rol oynayır. Enerji sahəsindəki bu uğurlu əməkdaşlıq artıq digər sahələrə də proyeksiya olunur. İtaliyadan gələn investisiyalar, texnoloji transferlər və qeyri-neft sektorundakı birgə layihələr məhz bu güclü enerji təməli üzərində ucalır. 2026-cı ilin reallıqları göstərir ki, TAP-ın gücünün artırılması və bərpa olunan enerji sahəsindəki əməkdaşlıq Bakı-Roma oxunu daha da sarsılmaz edəcək.
Əliyeva Əsmər
Saatlı Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin əməkdaşı
