Bəzən insanın yaşı sadəcə təqvimdə dəyişən rəqəmlərlə ölçülmür. Elə insanlar var ki, onların ömür yolu arxasında qoyduğu izlə, cəmiyyətə qazandırdığı fayda ilə və formalaşdırdığı dəyərlərlə qiymətləndirilir. Azərbaycan elmi və ictimai həyatında son illər çoxşaxəli fəaliyyəti ilə seçilən Fərid Mustafayev də belə şəxsiyyətlərdəndir. Onun qırx illik həyat salnaməsi təkcə fərdi uğurların toplusu deyil, elmə, dövlətçiliyə, milli maraqlara və gənclərin inkişafına həsr olunmuş məqsədyönlü bir ömrün təcəssümüdür.Müasir dünyada dövlətlərin qüdrəti artıq yalnız təbii sərvətlərlə deyil, insan kapitalının keyfiyyəti, elmi potensialın səviyyəsi, innovativ idarəetmə bacarıqları və güclü vətəndaş cəmiyyətinin formalaşması ilə müəyyən edilir. Belə bir dövrdə elmi bilikləri ictimai məsuliyyət hissi ilə uzlaşdıran, peşəkar fəaliyyətini milli maraqlarla vəhdətdə quran ziyalıların rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Fərid Mustafayevin keçdiyi yol da məhz bu yanaşmanın uğurlu Azərbaycan nümunələrindən biri kimi diqqət çəkir.1986-cı il iyulun 27-də anadan olan Fərid Mustafayev ali təhsilini Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində meliorasiya və torpaqların mühafizəsi ixtisası üzrə almışdır. Daha sonra Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunda magistratura təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuş, doktorantura mərhələsində elmi axtarışlarını davam etdirmişdir. Bu seçim təsadüfi deyildi. Dünyada ərzaq təhlükəsizliyi, iqlim dəyişiklikləri, torpaq deqradasiyası və su ehtiyatlarının azalması kimi çağırışların gündəmdə olduğu bir vaxtda torpaqşünaslıq və meliorasiya strateji əhəmiyyət daşıyan elm sahələrindən birinə çevrilmişdir. Məhz bu istiqamətdə ixtisaslaşmaq gələcəyin tələblərini öncədən görən uzaqgörən yanaşmanın ifadəsi idi.Peşəkar fəaliyyətinə 2011-ci ildə AMEA Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunda laborant kimi başlayan Fərid Mustafayev ardıcıl zəhməti və elmi məhsuldarlığı sayəsində qısa müddətdə elmi işçi pilləsinə yüksəlmişdir. Bu irəliləyiş vəzifə dəyişikliyindən daha çox, peşəkarlığın, davamlı axtarışların və intellektual potensialın məntiqi nəticəsi idi.Onun elmi tədqiqatlarının əsas mövzularını torpaqların münbitliyinin qorunması, meliorasiya sistemlərinin təkmilləşdirilməsi, şoranlaşma proseslərinin araşdırılması, ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunması və dayanıqlı kənd təsərrüfatının inkişafı təşkil edir. BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərində torpaq ehtiyatlarının qorunmasına xüsusi yer ayrıldığını nəzərə alsaq, bu istiqamətdə aparılan araşdırmalar yalnız akademik maraq doğurmur, eyni zamanda ölkənin iqtisadi və ekoloji təhlükəsizliyi üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.Fərid Mustafayev 60-dan artıq elmi məqalənin müəllifidir. Onun tədqiqatları Scopus və AGRIS kimi nüfuzlu beynəlxalq elmi bazalarda indeksləşdirilmişdir. Bu göstərici Azərbaycan elminin qlobal elmi məkanla inteqrasiyasının güclənməsinə verilən töhfələrdən biri kimi dəyərləndirilə bilər.Lakin onun fəaliyyəti yalnız elmi araşdırmalarla məhdudlaşmır. Fərid Mustafayev elmi bilikləri ictimai təşəbbüslərlə birləşdirən ziyalı mövqeyi nümayiş etdirir. 2017–2021-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Gənc Alim və Mütəxəssislər Şurasına rəhbərlik etdiyi dövrdə yüzlərlə gəncin elmə marağının artırılması, beynəlxalq layihələrə cəlb olunması və müasir elmi mühitə inteqrasiyası istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Bu təşəbbüslər gənc tədqiqatçıların peşəkar inkişafına geniş imkanlar yaratmaqla yanaşı, ölkənin intellektual potensialının möhkəmləndirilməsinə də xidmət etmişdir. İnkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsi sübut edir ki, elmin tərəqqisi yalnız maliyyə resurslarından deyil, güclü elmi liderlikdən, motivasiya yaradan mühitdən və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarından asılıdır. Bu baxımdan onun rəhbərliyi dövründə həyata keçirilən layihələr gələcəyə hesablanmış strateji investisiya kimi qiymətləndirilə bilər.2021–2022-ci illərdə Avrasiya Torpaqşünaslar Cəmiyyətləri Federasiyasının Gənclər Bölməsinin Prezidenti seçilməsi Azərbaycan elminə beynəlxalq səviyyədə göstərilən etimadın bariz nümunəsi idi. Bu vəzifədə müxtəlif ölkələrin alimləri arasında əməkdaşlığın genişlənməsinə, ortaq layihələrin təşviqinə və Azərbaycanın elmi potensialının beynəlxalq platformalarda tanıdılmasına mühüm töhfələr vermişdir.Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində elmi diplomatiya dövlətlərin yumşaq güc siyasətinin mühüm alətlərindən biri hesab olunur. Elm müxtəlif ölkələr arasında uzunmüddətli tərəfdaşlıq münasibətlərinin formalaşmasına, qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə və bilik mübadiləsinin genişlənməsinə şərait yaradır. Fərid Mustafayevin beynəlxalq elmi platformalardakı fəaliyyəti də məhz bu baxımdan Azərbaycanın nüfuzunun güclənməsinə xidmət edən əhəmiyyətli fəaliyyətlər sırasındadır.Onun təşkilati idarəetmə bacarığı da xüsusi diqqətə layiqdir. Avrasiya Torpaq Konqresinin həm Azərbaycanda, həm də Türkiyədə keçirilən toplantılarında Təşkilat Komitəsinin üzvü və Azərbaycan üzrə əlaqələndirici kimi uğurla çalışması böyükmiqyaslı beynəlxalq tədbirlərin planlaşdırılması, koordinasiyası və səmərəli idarə olunması sahəsində qazandığı təcrübəni aydın şəkildə nümayiş etdirir.İctimai-siyasi sahədə də fəal mövqe nümayiş etdirən Fərid Mustafayev hazırda Yeni Azərbaycan Partiyasının Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu üzrə sədr müavini kimi dövlətçilik dəyərlərinin təbliği, milli maraqların müdafiəsi və gənclərlə iş sahəsində ardıcıl fəaliyyət göstərir.Qələmə aldığı 500-dən artıq ictimai-siyasi və analitik məqalə dövlətçilik, milli maraqlar, ekologiya, beynəlxalq münasibətlər, gənclər siyasəti və sosial inkişaf mövzularını əhatə edir. Bu yazıları fərqləndirən əsas xüsusiyyət emosional yanaşmadan daha çox faktlara, elmi təhlilə və milli maraqların müdafiəsinə əsaslanmasıdır. Məhz buna görə də onun məqalələri geniş oxucu auditoriyası tərəfindən maraqla qarşılanır və ölkənin aparıcı informasiya resurslarında müntəzəm dərc edilir.Seçki proseslərində müxtəlif illərdə məntəqə seçki komissiyasının sədri kimi çalışması onun vətəndaş məsuliyyətinin daha bir ifadəsidir. Qanunvericiliyin düzgün tətbiqi, seçki prosesinin şəffaf təşkili və demokratik prinsiplərin qorunmasına verdiyi töhfələr ictimai etimadın möhkəmləndirilməsinə xidmət etmişdir.Vətənə bağlılıq onun həyat fəlsəfəsinin ayrılmaz hissəsidir. Azərbaycan Ordusuna dəstək aksiyalarında iştirakı, hərbi hissələrlə əməkdaşlığı, müxtəlif sosial layihələrdə fəallığı və xüsusilə 2022-ci ildə Laçın–Xankəndi yolunda keçirilən dinc ekoloji aksiyada qrup rəhbəri kimi üzərinə düşən məsuliyyəti uğurla yerinə yetirməsi bu mövqenin real təzahürüdür.Səmərəli fəaliyyətinə görə müxtəlif dövlət qurumları, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Yasamal Rayon İcra Hakimiyyəti və hərbi strukturlar tərəfindən fəxri fərmanlar, diplomlar və təşəkkürnamələrlə təltif olunması onun xidmətlərinə verilən yüksək qiymətin göstəricisidir.Müasir dövrdə uğur yalnız peşəkar biliklərlə ölçülmür. Elmi fəaliyyət, ictimai məsuliyyət, liderlik keyfiyyətləri, beynəlxalq əməkdaşlıq və milli maraqlara sədaqət bir insanın cəmiyyət üçün yaratdığı dəyərin əsas meyarlarıdır. Fərid Mustafayevin həyat və fəaliyyət fəlsəfəsində də məhz bu vəhdət aydın şəkildə görünür.Qırx yaş geriyə baxmaq üçün deyil, yeni hədəflərə doğru inamla addımlamaq üçün mühüm başlanğıcdır. Bu yaş zəngin təcrübənin, formalaşmış dünyagörüşünün və peşəkarlığın daha geniş imkanlarla həyata keçirilməsi baxımından xüsusi mərhələ hesab olunur.Bu gün Fərid Mustafayevə nəzər salarkən qarşımızda yalnız torpaqşünas alim və ya ictimai xadim görmürük. O, elmi biliklərini dövlətçilik düşüncəsi ilə uzlaşdıran, milli maraqları şəxsi mənafedən üstün tutan, gənclərin inkişafına sərmayə qoyan, Azərbaycanı beynəlxalq elmi platformalarda ləyaqətlə təmsil edən və cəmiyyətə xidmət etməyi həyat amalına çevirən müasir Azərbaycan ziyalısı obrazını təcəssüm etdirir.İnsanın əsl uğuru tutduğu vəzifələrlə deyil, yetişdirdiyi insanlar, həyata keçirdiyi təşəbbüslər və cəmiyyət üçün yaratdığı fayda ilə ölçülür. Fərid Mustafayevin ömür yolu da məhz bu dəyərlər üzərində formalaşmış həyat fəlsəfəsinin uğurlu nümunəsidir.Hazırda o, Azərbaycan Torpaqşünaslar Cəmiyyətinin və “Tərəqqi” Sosial-İqtisadi Araşdırmalar İctimai Birliyinin sədr müavini kimi ölkədə elmin inkişafına, vətəndaş cəmiyyətinin gücləndirilməsinə, sosial təşəbbüslərin dəstəklənməsinə və ictimai institutların səmərəli fəaliyyətinə öz töhfəsini verməkdədir. Bununla yanaşı, Gənclərin Antinarkomaniya İctimai Birliyinin üzvü kimi sağlam həyat tərzinin təbliği, narkomaniyaya qarşı maarifləndirmə işinin genişləndirilməsi və gənclərin zərərli vərdişlərdən uzaq tutulmasına yönəlmiş layihələrdə yaxından iştirak edir.O, həmçinin Qərbi Azərbaycan İcmasının və “İMZA” Sosial İnkişafa Dəstək İctimai Birliyinin üzvü olaraq milli həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi, ictimai birliyin gücləndirilməsi və sosial inkişaf təşəbbüslərinin həyata keçirilməsi istiqamətində fəallıq nümayiş etdirir. Seneqal–Azərbaycan Əməkdaşlıq Şurasının əlaqələndirici şəxsi kimi isə iki ölkə arasında elmi, humanitar və ictimai münasibətlərin inkişafına töhfə verən layihələrin həyata keçirilməsində mühüm rol oynayır.Bu çoxşaxəli fəaliyyət göstərir ki, Fərid Mustafayev üçün ictimai missiya müxtəlif təşkilatlarda təmsilçiliklə məhdudlaşmır. Onun əsas məqsədi elm, dövlətçilik, vətəndaş cəmiyyəti və beynəlxalq əməkdaşlıq arasında möhkəm körpülər quraraq Azərbaycanın inkişafına davamlı töhfələr verməkdir. Qırx illik ömür yolu ərzində qazandığı təcrübə, formalaşdırdığı peşəkar nüfuz, həyata keçirdiyi layihələr və cəmiyyətə verdiyi töhfələr onu deməyə əsas verir ki, Fərid Mustafayev qarşıdakı illərdə də Azərbaycan elminin inkişafına, dövlətçilik ənənələrinin möhkəmlənməsinə, vətəndaş cəmiyyətinin daha da güclənməsinə və milli maraqların qorunmasına xidmət edən təşəbbüslərin ön sıralarında yer almağa davam edəcək.
Məmmədov Vilayət Sabir oğlu k.ü.f.d.,dosent
ARETN nın Kimya İnstitutu PHŞ , böyük elmi işçisi
Xeberde.az
