Müasir dövrdə regional əməkdaşlıq və təhlükəsizlik məsələləri dövlətlərarası münasibətlərin əsas prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Bu baxımdan, tərəflər arasında keçirilən hər bir görüş yalnız ikitərəfli münasibətlərin inkişafı ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda daha geniş coğrafiyanı əhatə edən strateji məsələlərin müzakirəsi üçün mühüm platforma rolunu oynayır. Belə görüşlərdə regional vəziyyət, təhlükəsizlik, sabitlik və gələcək əməkdaşlıq perspektivləri ətrafında fikir mübadiləsinin aparılması tərəfdaş ölkələrin ortaq mövqeyinin formalaşdırılmasına xidmət edir.
Bu gün Cənubi Qafqaz regionunda yeni reallıqlar formalaşmaqdadır. Uzun illər ərzində münaqişələr, qarşıdurmalar və qeyri-sabitliklə yadda qalan bu coğrafiya artıq tədricən əməkdaşlıq və inkişaf məkanına çevrilməkdədir. Mövcud şərait region ölkələri üçün nadir bir tarixi imkan yaradır. Bu imkanlardan səmərəli istifadə olunması isə yalnız dövlətlərin siyasi iradəsindən, qarşılıqlı etimadından və ortaq maraqlara əsaslanan yanaşmasından asılıdır.
Dünya miqyasında baş verən hadisələr göstərir ki, sülh və sabitlik hər zaman qorunması çətin olan, lakin son dərəcə vacib dəyərlərdir. Müxtəlif bölgələrdə baş verən müharibələr, silahlı toqquşmalar və humanitar böhranlar bir daha sübut edir ki, təhlükəsizliyin təmin olunması üçün davamlı səylər göstərilməlidir. Bu baxımdan, Cənubi Qafqazda əldə olunan nisbi sabitlik və formalaşmaqda olan əməkdaşlıq mühiti xüsusi əhəmiyyət kəsb edir və region ölkələri üçün böyük perspektivlər açır.
Keçmişdə bu region da oxşar çətinliklərlə üzləşmiş, uzun müddət davam edən münaqişələr nəticəsində ciddi itkilər yaşamışdır. Lakin bu gün müşahidə olunan dəyişikliklər onu deməyə əsas verir ki, Cənubi Qafqaz artıq yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. Sülh, əmin-amanlıq və qarşılıqlı əməkdaşlıq prinsipləri üzərində qurulan bu yeni mərhələ regionun gələcəyi üçün mühüm zəmin yaradır.
Bu prosesdə region ölkələrinin hər birinin rolu mühümdür. Xüsusilə Gürcüstanın regionda sabitliyin qorunması, tərəflər arasında əlaqələrin inkişafı və əməkdaşlığın təşviqi istiqamətində atdığı addımlar diqqətəlayiqdir. Gürcüstanın neytral və konstruktiv mövqeyi, müxtəlif tərəflər arasında əlaqələndirici rol oynaması regional əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verir.
Azərbaycan ilə Ermənistan arasında davam edən sülh prosesi də regionun gələcəyi baxımından həlledici əhəmiyyətə malikdir. Bu prosesin uğurla nəticələnməsi yalnız imzalanan sənədlərlə deyil, eyni zamanda gündəlik addımlar və real əməkdaşlıq mexanizmləri ilə mümkündür. Sülhün davamlı olması üçün tərəflər arasında etimadın möhkəmləndirilməsi, qarşılıqlı əlaqələrin genişləndirilməsi və iqtisadi əməkdaşlığın təşviqi vacib şərtlərdən biridir.
Bu kontekstdə ticarət münasibətləri xüsusi rol oynayır. İqtisadi əməkdaşlıq tərəflər arasında qarşılıqlı asılılığı artıraraq sülhün möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bu gün Azərbaycan ilə Ermənistan arasında ticarət əlaqələrinin Gürcüstan vasitəsilə həyata keçirilməsi regionda formalaşan yeni əməkdaşlıq modelinin bariz nümunəsidir. Bu, eyni zamanda Gürcüstanın regiondakı vasitəçi və əlaqələndirici rolunun nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir.
Nəticə etibarilə, Cənubi Qafqazda yaranan yeni vəziyyət region ölkələri üçün həm məsuliyyət, həm də böyük imkanlar yaradır. Bu imkanların düzgün qiymətləndirilməsi, sülhün möhkəmləndirilməsi və əməkdaşlığın genişləndirilməsi gələcəkdə daha sabit, təhlükəsiz və inkişaf etmiş bir regionun formalaşmasına gətirib çıxara bilər. Bu istiqamətdə atılan hər bir addım yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin deyil, bütövlükdə regionun rifahına xidmət edir.
Ağayev Telman
Saatlı rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru
