Enerji təhlükəsizliyi bu gün sadəcə bir ölkənin məsələsi deyil. Qlobal çərçivədə resursların etibarlı paylaşımı, şaxələndirilmiş marşrutlar və davamlı təchizat sistemi hər bir ölkənin rifahına birbaşa təsir edir. Bu həqiqəti ən yaxşı göstərən tədbirlərdən biri Bakıda keçirilən Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin iclasları oldu. İclasda iştirak edən Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi, hasilatın genişləndirilməsi və yaşıl enerji keçidi sahəsində əldə etdiyi nailiyyətləri diqqətə çatdırdı. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, ortaq platformalarda aparılan müzakirələr yalnız mövcud problemlərin həlli ilə kifayətlənmir, həm də uzunmüddətli strateji baxışın formalaşdırılmasına xidmət edir. Azərbaycanın artıq 16 ölkəyə təbii qaz ixrac etməsi, Avropanın 10 üzv dövlətinə enerji təmin etməsi və yeni ixrac marşrutlarının açılması ölkəmizin etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir. Eyni zamanda, bərpaolunan enerji layihələrinin inkişafı və yeni yataqlardan hasilatın genişləndirilməsi gələcəkdə həm daxili tələbatın ödənilməsinə, həm də regional sabitliyin təmin olunmasına töhfə verəcək. İlham Əliyev çıxışında qeyd etdi ki, enerji əməkdaşlığı yalnız boru kəmərləri və hasilatla ölçülmür. Ölkəmiz artıq 16 ölkəyə qaz tədarük edir, Avropanın 10 ölkəsi Azərbaycan qazından istifadə edir, Almaniya və Avstriyaya ixrac başlanıb və hətta Suriyaya humanitar məqsədlə qaz çatdırılır. Bu, Azərbaycanın enerji sahəsində etibarlı və məsuliyyətli tərəfdaş olduğunu göstərir.
Yeni yataqların işlənməsi ilə hasilatın artırılması həm daxili iqtisadiyyat üçün, həm də ixrac imkanlarının genişlənməsi üçün vacibdir. “Abşeron”, “Ümid” və “Şahdəniz” yataqlarının gələcək mərhələləri ölkəmizə əlavə 10–15 milyard kubmetr qaz potensialı təmin edəcək. Bununla yanaşı, enerji infrastrukturunun inkişafı və yeni interkonnektorlar tələbatın artmasını qarşılayacaq. Yaşıl enerji sahəsində isə Azərbaycan sürətlə irəliləyir. Cari ildə istifadəyə verilmiş 240 meqavatlıq külək və 230 meqavatlıq Günəş stansiyaları bu istiqamətdə konkret addımlardır. 2032-ci ilə qədər 6–8 giqavat bərpaolunan enerji istehsal etmək planı həm ekoloji dayanıqlığı, həm də ixrac potensialını artırır.
Azərbaycan yalnız hasilatçı və ixracatçı deyil, həm də enerji tranziti və regional sabitliyin mərkəzi rolunu oynayır. Ölkəmizin mövcud infrastrukturu Qazaxıstan və Türkmənistan neftinin etibarlı nəqli üçün geniş imkanlar yaradır, eyni zamanda Türkiyə və Serbiyada inşa edilən və istifadəyə verilən yüksək güclü elektrik stansiyaları regionun enerji balansının qorunmasına xidmət edir. Aralıq və Egey dənizlərində yerləşən və Azərbaycanın nəzarətində olan neftayırma müəssisələri ölkəmizə əlavə ixrac imkanları verir və enerji məhsullarının təhlükəsiz paylanmasını təmin edir. Bu fəaliyyətlərin nəticəsi olaraq Azərbaycan həm karbohidrogen resurslarının etibarlı marşrutla dünya bazarına çıxarılmasını təmin edir, həm də regionun enerji təhlükəsizliyində əsas oyunçu kimi tanınır. Enerji tranziti sahəsində Azərbaycan yalnız resurs nəql etməklə kifayətlənmir; ölkəmiz eyni zamanda regional iqtisadi əməkdaşlığı gücləndirir, enerji infrastrukturunun dayanıqlığını artırır və müxtəlif ölkələr arasında qarşılıqlı etimad mühitinin formalaşmasına töhfə verir.
Əslində, bütün bu fəaliyyətlər bir daha göstərir ki, enerji təhlükəsizliyi yalnız resurs bolluğu və hasilat həcmləri ilə təmin olunmur. Effektiv enerji strategiyası əməkdaşlıq, qarşılıqlı etimad və uzunmüddətli strateji baxış tələb edir. Hər bir ixrac marşrutu, hər bir enerji layihəsi və hər bir beynəlxalq tərəfdaşlıq Azərbaycan üçün yalnız iqtisadi nəticə deyil, həm də geosiyasi mövqeyin möhkəmlənməsi deməkdir. Bu modelin uğuru ölkəmizin regional və qlobal enerji sistemində nüfuzunu artırır və digər ölkələr üçün də praktik nümunə yaradır. Azərbaycan həm ənənəvi qaz və neft resurslarının istifadəsində, həm də yaşıl enerji sektorunda qabaqcıl yanaşmalar tətbiq etməklə gələcək illərdə həm qaz, həm də bərpaolunan enerji sahəsində liderliyini davam etdirəcək, enerji təhlükəsizliyinə verdiyi töhfəni daha da genişləndirəcək.
Samirə Hüseynova
xeberde.az
